Sunumlar egitimin her düzeyinde ve mesleki hayatta önemlidir. Okuma, yazma, dinleme, konusma ve arastirma becerilerinin tümünü içererek, belirli bir amaca yönelik, sözel ve görsel etkilesimin önemini belirtirler. Amaç, egitimde yeni veya sentez halinde birikimli bilgi sunumu olabilecegi gibi, is hayatinda kar amaçli yeni ürün veya hizmet tanitimi, veya satislarin hizlandirilmasi yöntemleri olabilir. Etkin sunum becerileri, özenle kullanilan bir sözel/ yazili ifade, anlamli beden dili ve teknolojik görsel - isitsel arçlarin destegi ile izleyicileri kendinden emin, saygin ve ikna edici biçimde bilgilendirmek, yönlendirmek veya etkilemek adina çagimizda önem kazanmistir.

Sunumlarin hazirlanisinda sorulmasi gereken ana sorular sunlardir

Ne Tür Bilgi? Neden? Kimlere? Nerede? Ne Zaman? Hangi Destek Araçlarla? Nasil?

Sunumlar üç asamali bir çalismadir:

• Hazirlanma / Planlama
• Sunus / Etkilesim
• Özetleme / Geri Besleme

Hazirlanma / Planlama Yöntemleri

Sunumlarinizi dikkatli planlamaniz katilimcilara sunmak istediginiz bilgiyi onlarla anlamli ve etkin paylasiminizi ve mesajinizin dogru algilanmasini saglayacaktir. Iyi planlama ayni zamanda sizin sunum sirasinda kendi öz güveninizi arttiracaktir.

Sunumun Amaç, Içerik ve Organizasyonu Üzerinde Odaklanma

• Içerik

Size verilen veya sizin seçtiginiz konu üzerinde Beyin Firtinasi'ndan sonra Tez/ Sav'inizi olusturun. Tez/ Sav'inizin en etkin sunumu için arastirma yapip, bilgi toplayin. Seçici olun, unutmayin, sunumlarda bilginin dogru, öz, ve kolay anlasilip, takip edilir biçimde paylasilma özelligi çok önemlidir.

• Amaç

Hedefinizin bilgilendirme veya ikna etme biçiminde tanimini yapin.

• Organizasyon

Sunumlar üç asamali bir çalismadir:

• Sunumlar kisa Giris'le baslayip, Gelisme ile devam eder ve Kapanis/ Sonuç'la biter. Giris'te katilimcilara "Hos Geldiniz" mesajiyla baslayip kendinizi tanitin; konunuzu, amacinizi, sunumunuzun ana hatlarini belirtin ve sorgulayacaginiz konularla ilgili ip uçlari verin,
• Sunumunuzun Gelisme bölümünde örneklerle konu/savinizi güçlendirin.
• Sunumunuzun Sonuç bölümünde sunumun ana hatlarini/ basliklarini belirtip, katilimcilarin dikkatle izleyip aktif katilimlarina tesekkürlerinizi sunup, sorulari yanitlayin. Katilimi canli tutmak açisindan ana bölümler sonunda da sorulari alip, yanitlayip, kendi sorularinizi sorabilirsiniz.

Bilginin planli bir sekilde aktarimi ve paylasimi için önerilen asamalar:

• Konu üzerinde arastirma yapilmasi - Bilgi toplama
• Sunumun yazili taslaginin hazirlanmasi
• Sunumun, cümlelerle olmayacak biçimde, yazili metnini olusturma
• Sunum bilgilerinin A4 dosya kagidi yerine 1/4 dosya kagidi büyüklügünde kartlara yazilmasi
• Kartlar üzerinde sunum sirasinda degisik çalismalari belirtmek için anahtar kelimelerin isaretlenmesi, simge / renk kodu kullanimi

Örnek: Sunum Konusu ve Ana Basliklarin Görsel-Isitsel Araçlar / Teknoloji ile Desteklenmesi

Sunum'u Konusma/Konferans' tan ayiran özellik Görsel-Isitsel Araçlar/ Teknolojik Donanim ile desteklenmesi ve bu biçim geregi yapilan açiklamalardir. Kapsamli bilgiyi tablo ve samalarla, basliklar altinda, öz haline ekranda açiklamak etkin bir anlatimdir. PowerPoint slayt kullanimi bu amaç için renk, hareket ve sesi slayt çerçevesinde bir araya getirici özelliginden çok uygun olsa da, ancak anlatimla paralel gitmesi ve çok fazla cümlelerle yazili bilgi içermemesi kosuluyla etkindir. Ses veya müzik seçiminin de gürültü niteliginden uzak, ancak konuyla baglantisi halinde kullanimi gerekir.

Anlatimi güçlendirecek görsel malzemeler su sekilde belirtilebilir:

• Diyagramlar
• Tablo / Haritalar
• Istatistikler/ Ölçümler
• Resimler
• Posterler/ Resim kartlari
• Filmlerden kesitler/ müzik
• Denek nesneler

Fiziksel / Teknolojik Donanim

Etkin sunumlarda fiziki ortam ve donanimin etkisi büyüktür. Gerekli yapilanmanin saglanmasi için belirtilen konularda kosullar en az üç gün önceden belirlenmelidir:

• Sunumun yapilacagi oda
• Isiklar
• Hareket alani
• Oturma plani
• Araç - gereç
• Teknoloji
• Akustik düzen / Ses ayarlamalari

Katilimci / Izleyicilerin Tanimi

Sunum taslagini yapmadan yanitlamaniz gereken sorular:

• Hitap edeceginiz grup kimlerden olusuyor? (Yas/ Cinsiyet dagilimi, Grubun büyüklügü/ Katilimci sayisi)
• Katilimcilarin bilmesi gerekenler neler? Bildikleri neler?
• Içerik ve Yöntem hakkinda katilimci beklentileri neler?
• Katilimcilar konuya ne kadar hakim - Konuyu kavrama için hazir olus durumlari ne düzeyde?
• Katilimcilarin ilgi alanlari/ uzmanlik konulari/ tercihleri neler?

Sunumun Etkilesimli Hareket Plani - Yazilim ve Prova

• Hazirlik yapmaniz gereken konular
  • Sözel ve bedensel iletisimin kontrolü
  • Duygular ve görüntü/ davranisin kontrolü
  • Katilimci/ Izleyicilerin canli/ ilgili tutulmasi
  • Aktarilmak istenen bilgi/ mesaji açik, net, tutarli ve begenilir biçimde verme
  • Hareket planini belirleyen tüm etkinliklerin zamanlamasini belirleme
  • Izleyicileri aktif katilimcilar olarak konunun içine alma
• Etkilesim gerçeklestirecek çalismalara örnekler
  • Soru/ Anket
  • Problem analiz ve çözümü
  • Beyin firtinasi/ Siralama/ Gruplama
  • Esli çalisma/ Grup çalismasi

Belirli Sorulari Yanitladiktan sonra Yöntem Saptama

Ana Tema: Sunum derslerde islenen konular üzerine mi, güncel konular üzerine mi odaklaniyor?

Konu: Ögretim üyesi/ uzman tarafindan mi belirleniyor, sunucu tarafindan mi seçiliyor?

Sunum Çesiti: 30-dakika süreli Bireysel Sunum mu, 50-dakika süreli Grup Sunumu mu?

Amaç: Arastirma konusu üzerine mi odaklaniyor, sinav türü degerlendirme mi?

Sunum Plani: Ögretim üyesi/uzman/katilimcilara sunum öncesi mi, sonrasi mi verilmesi bekleniyor?

PowerPoint Slaytlarin Yazilimi

• Yazim sekli font'u seçin. En uygun: Arial/ Times New Roman
• Yazim biçimi font style'i belirleyin. En uygun: Regular/ Bold
• Gerek olmadikça Italic kullanimindan kaçinin.
• Font büyüklügünü saptayin.. En uygun: Basliklar: 36 - 44 Metin: 20 -32
• Büyük veya küçük harf seçimini belirleyin. En uygun: Küçük harf - Title Case
• Gerek olmadikça Büyük harf UPPER CASE kullanimindan kaçinin
• Açik renk seçiminde okunakliligi saglamak için gölge shadow'u kullanabilirsiniz.
• Anahtar kelimeler kullanin.
• Uzun cümlelerden kaçinip takim sözcükler ve maddeler kullanin .
• Sembol ve isaretlemeleri islevsellik amaciyla organizasyon için kullanin.
• Sözcük ve maddeleri takim halinde, bütünlük içinde, mesafelere dikkat ederek gruplandirin.
• Bos alan/ sütunlari anlamli düzenleyin. En uygun: Sol-Sag/ Üst-Alt bos alan en az 1 cm.
• Slaytlari yaziyla doldurmayin. En uygun: Her slayt'ta 6-10 satir. 14 satiri asmayin.
• Renkleri anlamli bir içerik için kod olarak kullanip, uyumlu 4 renkten fazla seçim yapmayin.

Görsel- Isitsel Malzemenin Seçimi

• Amaç ve içerik dogrultusunda resim seçimi yapin. PP slaytlarini figürlerle doldurmayin.
• PP slaytlarda yogun bilgi veya sayi içeren tablo/ sama/ haritalar kullanmayip onlari ek malzeme olarak katilimcilara dagitin.
• Sözel olarak belirtmeyeceginiz bilgileri slaytlara yazmayin.
• Slaytlarda uyumlu renk seçimi ve hareket olanagini bilginin kolay aktarimi amaciyla kullanin.
• Ses veya müzik seçenegini dogru amaca yönelik kullanin.

Sunum Odasinin Denetimi

• Katilimcilarin birbirlerini görebildigi yari daire oturma seklini uygulayin. En uygun:At Nali modeli.
• Tüm teknolojik donanimi mutlaka sunum ÖNCESI kontrol edin.
• Ekran, projektör ve ses düzenini sunum ÖNCESI deneyin.
• Sunum odasinin aydinlatma, perde, isinma ve havalandirma sistemlerini inceleyip, dikkate alin.

Sunucunun Kendini Hazirlamasi

• Vücut dilinizi olusturan mimik ve el, kol hareketlerinizi izleyebilmeniz için ayna önünde prova yapin.
• Provaya zaman ayirip özen göstermeniz, zayif olabilecek yönlerinizi gelistirmenize yardimci olacak, sunumda zamanlamanizi belirleyecek ve konuya-özel terminolojinin dogru telaffuzunu saglayacaktir.
• Görünüs ve giysinize özen göstermenizin izleyicilerinize sayginin göstergesi oldugunu unutmayin.
• Sunum kartlarinizi, sunum sirasinda akiciligi saglamak açisindan, numaralayin.
• Sunum'da kesintisiz akisi saglayacak YAZILI PLANINIZI masaniza yapistirmak için hazirlayin.

Hazirlanan Sunum'un Etkilesimle Islevsellesmesi

Planlananlarin tümünün etkin kullanimi.

Artik sahnede dikkat odagi olan sunucunun uygulamasi ve benimsemesi gereken yöntemler:

• Ruh Hali: Sunumun basinda heyecanli olabilirsiniz. Bu durumda herkes heyecanlidir. Ilk birkaç dakika çok hizli konusmamaya dikkat edin. Yumusak, kararli bir ses tonuyla, katilimcilarla iyi etkilesimde "ilk izlenim"in çok önemli oldugunun bilincinde, güven veren bir açilis yapin.
• Göz Temasi: Tavan, yer ve sunum kartlariniza göz gezdirmenizden önemli olan, katilimcilarin sunumunuzdan ne kadar etkilendiklerini ve içerigi takip ettiklerini anlamak için onlara samimiyetle bakisinizdir. Direkt göz temasiyla iyi bir iletisim kurabileceginiz gibi, katilimcilarin duyarliligini fark edip sunumunuzda kisa özetleme veya kisaltmalar yapabilirsiniz.
• Ses Kullanimi -Duruslar/ Tekrarlamalar: Dinleyicilerin sizi sunumunuz süresince açik sekilde duyabilmeleri gerekir. Sesiniz, cümleler sonunda alçalmamalidir. Sesinizin müzikalite degerini yakalayip, vurgulama, inisli çikisli bir tonlama ve hiz ayarlarini iyi yapmaniz durumunda izleyici/ katilimcilara içerigi daha etkin biçimde verebilirsiniz.
• Duru Dil Kullanimi: Sunumlarda akademik içerikte, duru, düzgün, fakat yalin bir dil kullanin. Abartili ve yapay dil kullaniminin etkinlik saglamadigini unutmayin. Edilgen yüklemler yerine etken'lerini seçin. Ancak izleyicilerin anlayabileceginden eminseniz jargon kullanin.
• Yumusak Geçisler/ Vurgular: Sunumunuzda bir konuyu/ bölümü bitirip digerine geçerken katilimcilarin sunum akisini takiplerini kolaylastiracak belirgin sinyaller verin. [Sinyal Sözcükleri ve Dikkat Irdeleyici Sözcükler Listeleri için lütfen Atölye Çalismasi'na katilin.]
• Vücut Dili: Sunumunuz süresince kendinden emin bir sekilde ayakta durun, dinleyiciyi rahatsiz edebilecek, hos görünmeyen, belki sürekli yaptiginiz el hareketleri ve tavirlarinizi kontrol etmeye çalisin. Özellikle sorularin ve görüslerin size yönlendirilmesinde mimik ve davranislariniza dikkat edin. Tahta kullanimi veya diger nedenlerle sirtinizi izleyicilere dönmekten kaçinin.
• Sunucunun Yeri/ Hareketi/ Katilimcilara Yakinligi: Tüm katilimcilara esit uzaklikta, rahat hareket edebileceginiz bir konumda durup, sakince, yanlara veya ekrana yönelebilir, katilimcilara 1metre mesafeyi koruyarak yaklasabilirsiniz.
• Görsel-Isitsel Araçlarin Izleyici önünde Kullanimi: Görsel malzemelerinizi güvenli bir sekilde kullanarak, dinleyicilerinize tablolarda, slaytlarda veya saydamlardaki bilgileri kavramalari için zaman taniyin. Sunumunuzda gerekli oldugunu düsünerek isitsel malzeme ya da video kasetlerden yararlandiginizda, kullanim sirasinda zaman kaybetmemeye dikkat edin.
• Izleyici/Katilimci ile Iletisim: Sunucu olarak coskunuz ve konunuza olan ilginiz, katilimcilarin da konuya ilgi duymalarini saglayacaktir. Sunumun bir paylasim oldugunu hissettirmeli, dinamik bir tonla sorulan özetleyici sorular, es/ grup çalismalariyla izleyicileri aktif katilimcilar olarak canli tutmalisiniz.

Özetleme ve Geri Besleme Teknikleri

• Sunum sonunda kisa ana basliklari vurgulayan özet vermeniz sunumun akilda kaliciligini saglar.
• Görsel ve sözel bilgi üzerinde sorular etkilesimi gelistirir.
• Katilimci tepkisini olumlu degerlendirmek önemlidir. Bazi saldirgan sorulara kisa, kibar ve diplomatik yanitlar verebilir, ancak, kendinizi "ates altinda" hissettiginizde, kapsamli yanit gerektirebilecek sorularin sunumun sonunda yöneltilmesi ricasiyla sunumunuza devam edebilirsiniz.
• Katilimcilara görüs ve degerlendirmelerini alabileceginiz yazili sorular yönlendirmeniz, geri besleme teknigi olarak yararlidir. Bu etkinlikte amacin belirtilmesine özen göstermelisiniz.

Özel bir tablo hazirlanarak Izleyiciler Yönünden Sunumun Degerlendirmesi yapilmalidir.

Sunum kriterleri bir kagida yazilir ve dagitilir. Sunum sirasinda izleyiciler her kriter için, A / B / C / D gibi puanlama yaparlar.

Sunumlarda Yapilmasi/ Yapilmamasi Gerekenler Yapilmasi Gerekenler

• Konusmanizi düzenli ve tutarli bir sekilde düzenleyin.
• Konusmanizi en az üç kez prova edin.
• Adinizi, soyadinizi ve konumunuzu vererek kendinizi tanitin.
• Sunumunuzun ana hatlarini ögretim üyesi/ uzman kisiye sunum öncesi verin.
• Dinleyicileriniz ile göz temasi içinde bulunun ve beden dilinize dikkat edin.
• Her bölümün basliginin yeterince açiklayici olmasina dikkat edin.
• Görsel malzemelerinizle sözlü anlatiminiz arasinda denge olmasina dikkat edin.
• Konusmaniz süresince görsel malzemelerinize isaret edin.
• Sesinizin vurgularinda ve tonlamada önem ve tekrarlama için içerige uygun degisiklikler yapin.
• Zamaninizi iyi kullanin.

Yapilmamasi Gerekenler

• Kolay okunmayan görsel malzeme kullanmayin.
• Görsel malzemeyi çok fazla yazili metinle, resimlerle veya çok farkli renklerle doldurmayin.
• Görsel malzemeyle ilgili olmayan bir konudan bahsetmeyin.
• Dinleyicilere sirtinizi dönmeyin.
• Çok hizli, çok yavas, ya da okuma biçiminde monoton bir sekilde konusmayin.
• Sunum boyunca kartlar üzerindeki notlarinizdan okumayin.
• Gösterilen Power Point slayt'ta yazili olan metindeki cümlelerin tipa tip aynisini konusmanizda kullanmayin.